AFIR: Toegankelijke betaling bij laadstations

AFIR staat voor ‘Alternative Fuels Infrastructure Regulation’, maar het verwijst niet alleen naar ‘brandstoffen’, zoals propellants of fuels. De doelstellingen in het document richten zich voornamelijk op elektrische voertuigen op batterij: de focus ligt op de dichtheid en prestaties van laadinfrastructuur langs de belangrijkste Europese transportroutes.

Tegen 31 december 2030 moeten snellaadpunten voor auto’s en lichte bedrijfsvoertuigen met een capaciteit van minstens 150 kW geleidelijk beschikbaar zijn om de 60 km langs de routes van dit Trans-Europese Transportnetwerk (TEN-T). Voor vrachtwagens voorziet de verordening bovendien in een stapsgewijze dekking van het gehele TEN-T-wegennet tegen eind 2030. Daarbij moeten om de 100 km in elke richting laadparken met minimaal 1,5 GW en individuele laadpunten met minstens 350 kW beschikbaar zijn.

Daarom is het bij het organiseren van een eigen logistieke vloot vooral belangrijk om voertuigen op basis van vraag in te zetten. Als het gewicht van de vervoerde goederen slechts een geringe rol speelt, maar een groot volume relevant is (bijvoorbeeld bij pakketbezorging), kunnen grote elektrische voertuigen met grotere batterijen worden ingezet (indien vereist door de lengte van de routes). Voor hogere transportgewichten boven één ton (bijvoorbeeld gepalletiseerde goederen of bij zogenaamde tweemansbehandeling van omvangrijke en zware goederen) is een goede routeplanning met zo kort mogelijke afstanden (waardoor een kleinere batterij volstaat) of korte laadstops bij DC-laders tijdens de dag noodzakelijk.

De uitbreiding van het laadnetwerk met meer en hogere prestaties leverende laadstations is ongetwijfeld essentieel voor de brede overstap van verbrandingsmotoren naar batterij-elektrische aandrijvingen. Veel gebruikers van elektrische auto’s of elektrische vrachtwagens ervaren echter dat de dichtheid van laadstations, vooral op langeafstandsroutes, niet het grootste probleem is, maar eerder de hoge elektriciteitsprijzen, het gebrek aan prijsdoorzichtigheid en het niet-gestandaardiseerde betalingsproces. Dit zijn precies de kwesties die de AFIR-verordening aanpakt.

De verordening eist “redelijke” laadprijzen via “adequate winstmarges”, evenals “verplichte roamingmogelijkheden” vergelijkbaar met de mobiele telecommunicatie. Dit moet mobiliteitsdienstverleners in staat stellen elektriciteit tegen eerlijke prijzen aan te kopen en door te verkopen, zelfs buiten hun eigen laadnetwerken. Bovendien verplicht AFIR de lidstaten om de laadmarkt actief te monitoren, vooral wanneer bepaalde zakelijke praktijken concurrentie belemmeren. Immers, gebrek aan concurrentie leidt altijd tot buitensporige prijzen bij laadstations.

Het is anders als het om betalen gaat: hier bepaalt AFIR specifiek dat sinds de inwerkingtreding van de verordening op 13 april 2024 nieuw geïnstalleerde openbare laadpunten met een laadcapaciteit van 50 kW per laadpunt kaartbetalingen moeten accepteren. Dit verwijst niet naar de laadpassen van speciale elektriciteitsleveranciers, die bij veel EV-gebruikers onaantrekkelijk zijn, maar naar gangbare debet- en creditcards en hun digitale varianten op smartphones (bijvoorbeeld Apple Pay of Google Pay). Vanaf 1 januari 2027 moeten ook oudere laadpunten worden aangepast voor deze eenvoudige en conventionele betaalmethode.

Dat betekent: uiterlijk in 2027 moet dankzij AFIR ad-hoc betaling bij openbare snellaadpunten landelijk beschikbaar zijn. Het staan bij een snellaadstation dat geen stroom levert zonder speciale app, laadpas of zelfs een betaald abonnement zal dan eindelijk tot het verleden behoren.

Betalingen die beperkt zijn tot speciale laadpassen, apps of eigen betalingspagina’s worden door een groot deel van de e-mobiliteitsgebruikers tot nu toe gezien als de grootste drempel bij het gebruik van openbare laadinfrastructuur. Een ander belangrijk punt dat AFIR aanpakt is de algemene bruikbaarheid. De verordening benadrukt dat een laadproces mogelijk moet zijn, ongeacht lichaamsgrootte, leeftijd, fysieke kracht of enige vorm van fysieke beperking. Dit verwijst bijvoorbeeld naar de hoogte van het bedieningsdisplay of voldoende ruimte rond de parkeerplaats, bijvoorbeeld voor rolstoelgebruikers. Met andere woorden, het gehele laadproces moet gebruiksvriendelijk zijn ontworpen.